بلاگ

 کنفرانس جهانی غلات 2025 نشان داد که اگرچه برداشت‌های رکوردی و ذخایر مناسب، در ظاهر تصویری «آرام» از بازار غلات ارائه می‌دهند، اما واقعیت این است که میدان اصلی نبرد جای دیگری است: ژئوپلیتیک، سرمایه و فناوری.
امروزه قیمت‌ها و جریان‌های تجاری بیش از آنکه صرفاً تابع آب‌وهوا یا موجودی انبارها باشند، تحت تأثیر تحریم‌ها، جنگ یارانه‌ها، سیاست‌های ناگهانی دولت‌ها و تحول دیجیتال قرار دارند. قواعد قدیمی دیگر کار نمی‌کنند و تاب‌آوری به توانایی مدیریت هم‌زمان این نیروهای متقاطع وابسته شده است.

ژنو؛ اتاق کنترل تجارت جهانی غلات

در بیست‌وچهارمین دوره Global Grain Geneva، بیش از ۶۰۰ فعال از ۶۰ کشور – شامل بازرگانان، آسیابانان، تولیدکنندگان، سرمایه‌گذاران، متخصصان لجستیک و سیاست‌گذاران – گرد هم آمدند. پیام مشترک همه نشست‌ها روشن بود:

دوران سیگنال‌های ساده در بازار کشاورزی به پایان رسیده است

آیا واقعاً با مازاد گندم روبه‌رو هستیم؟

آندری سیژوف، مدیر SovEcon، روایت رایج «مازاد جهانی گندم» را به چالش کشید. به گفته او، اگرچه تولید بالا است، اما:

مصرف نیز قوی باقی مانده
ذخایر قابل صادرات در میان صادرکنندگان اصلی محدود است
نسبت ذخایر به مصرف در سطحی پایین و تاریخی (حدود ۱۲٪) قرار دارد
از نگاه او:

قیمت منصفانه گندم FOB دریای سیاه به حدود ۲۵۰ دلار در هر تن نزدیک‌تر است
هر افت قیمتی به محدوده ۲۲۰–۲۲۵ دلار می‌تواند فرصت خرید برای واردکنندگان باشد
ریسک‌های ژئوپلیتیک، به‌ویژه در دریای سیاه، همچنان «پریمیوم ریسک» را زنده نگه می‌دارند
نقش روسیه و چین

روسیه با وجود برداشت نسبتاً مناسب، در مناطق جنوبی (نزدیک بنادر) با افت شدید عملکرد مواجه بوده
برآورد اولیه تولید گندم روسیه در ۲۰۲۶ حدود ۸۳.۸ میلیون تن است (کاهشی نسبت به ۲۰۲۵)
در مقابل، چین با افزایش تولید داخلی، کاهش جمعیت، بهبود بهره‌وری خوراک دام و تثبیت مصرف گوشت، به سمت خودکفایی بیشتر حرکت می‌کند؛ تغییری ساختاری که تقاضای وارداتی جهانی را در بلندمدت تحت فشار قرار می‌دهد.

از جنگ تجاری تا جنگ یارانه‌ای

کارلوس مرا از Rabobank تأکید کرد که دیگر هیچ تحلیلی بدون در نظر گرفتن ژئوپلیتیک معتبر نیست. تقابل آمریکا و چین مسیر تجارت سویا، غلات و حتی قهوه و شکر را تغییر داده است.

به باور او، جهان از «جنگ تعرفه‌ای» به «جنگ یارانه‌ای» وارد شده:

آمریکا با بسته‌های حمایتی گسترده‌تر
برزیل با حمایت از اتانول
آرژانتین با تعدیل مالیات صادراتی
نتیجه:

سطح زیر کشت علی‌رغم قیمت‌های پایین حفظ شده
واکنش طبیعی عرضه به قیمت‌ها مختل شده
تحلیل چرخه‌های کلاسیک بازار دشوارتر شده است
 

تولید رکوردی، قیمت نرم‌تر؛ اما تقاضای شکننده

کارلوتا د پاسکواله از Areté تصویر کلان‌تری ارائه داد:

تولید جهانی گندم، ذرت و برنج در مسیر رکورد قرار دارد
قیمت‌های پایین‌تر مصرف را تحریک کرده‌اند
اما رشد اقتصادی ضعیف در اروپا و چین، تقاضا را بالا  نگه می‌دارد
در این شرایط:

اخبار سیاسی و ارزی به‌اندازه گزارش‌های عرضه و تقاضا بازار را تکان می‌دهند
شوک‌های شدید قیمتی مانند ۲۰۲۲ کمتر محتمل‌اند
اما مسیر تقاضا و تغییرات سیاستی چین تعیین‌کننده باقی می‌ماند
 

خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA): بقا با مدیریت ریسک

حدود ۷۰٪ غذای منطقه MENA وارداتی است. حاشیه سود پایین و حساسیت سیاسی قیمت نان، فضای مانور را محدود می‌کند.

جمع‌بندی پنل منطقه‌ای:

ابزارهای مشتقه (فیوچرز و آپشن) برای بقا حیاتی‌اند
سیستم‌های مدیریت ریسک مبتنی بر AI، داده‌های اقلیمی و پلتفرم‌های مدرن CTRM/ETRM دیگر انتخاب نیستند، ضرورت‌اند
سرمایه‌گذاری در بنادر، سیلوها، آسیاب‌ها و یکپارچگی عمودی در حال افزایش است
عربستان و کشورهای GCC در حال تبدیل‌شدن به هاب‌های لجستیکی و صادرات مجدد هستند
 

تأمین مالی؛ گلوگاه پنهان تجارت غلات

ژان‌فرانسوا لامبر توضیح داد که شکاف تأمین مالی تجارت جهانی به حدود ۲.۵ تریلیون دلار رسیده است. بانک‌ها منطقه‌ای‌تر شده‌اند و:

شرکت‌های بزرگ دسترسی بهتری به سرمایه دارند
بازیگران کوچک‌تر، به‌ویژه در بازارهای نوظهور، با محدودیت جدی مواجه‌اند
در پاسخ:

شرکت‌های بزرگ تجاری عملاً نقش «بانک» را در زنجیره تأمین بازی می‌کنند
اما سرمایه بیشتر در زنجیره‌های قوی متمرکز می‌شود و نابرابری افزایش می‌یابد
 

تجارت غلات در عصر دیجیتال پیام روشن پنل فناوری:

دیجیتال‌سازی دیگر مزیت رقابتی نیست؛ شرط ورود به بازار است
اسناد الکترونیکی (eBL، e-Phyto) به سرعت در حال گسترش‌اند
تا پنج سال آینده، تا ۵۰٪ تجارت جهانی غلات می‌تواند کاملاً دیجیتال شود
AI فعلاً در اتوماسیون و کنترل خطاهاست، نه جایگزینی انسان
 

فشار بر دریای سیاه؛ صعود آمریکای لاتین و استرالیا با محدودیت‌های لجستیکی و سیاسی:

روسیه و اوکراین سهمی از بازارهای دوردست را از دست می‌دهند
آرژانتین و استرالیا با مزیت کرایه حمل، به آفریقا و آسیا نفوذ کرده‌اند
دریای سیاه فعلاً در بازارهای نزدیک‌تر (ترکیه و مدیترانه) رقابتی‌تر است
 

آسیا-اقیانوسیه؛ موتور تقاضای پروتئین و حبوبات

هند با وجود افزایش تولید، همچنان واردکننده خالص حبوبات باقی می‌ماند. تغییرات ناگهانی سیاستی این کشور می‌تواند:

بازارهای استرالیا، کانادا و آفریقا را متحول کند
دوره‌های رونق و سقوط شدید قیمتی ایجاد کند
 

جمع‌بندی

Global Grain Geneva 2025 یک پیام کلیدی داشت:

“بازار غلات دیگر فقط درباره مزرعه و انبار نیست” 

موفقیت در سال‌های پیش‌رو به توانایی بازیگران در مدیریت هم‌زمان ژئوپلیتیک، سرمایه و فناوری بستگی دارد. کسانی که همچنان با قواعد قدیمی بازی کنند، در بازاری که سریع‌تر، سیاسی‌تر و دیجیتال‌تر شده، عقب خواهند ماند